Een gezonde bodem

Biologische boeren doen allerlei dingen (of juist niet) om de bodem vruchtbaarder en gezonder te maken. En dat is nodig ook. Want maar liefst 95 procent van al ons voedsel komt van de bodem. 

Naast onze voedselvoorziening, hebben bodems nog vele andere belangrijke functies. Uit het grondwater in de bodem wordt ons drinkwater gehaald. In de bodem wordt CO2 vastgelegd. En een gevarieerd leven in de bodem, zorgt voor biodiversiteit boven de grond. 

Kwaliteit van de bodem gaat achteruit
De kwaliteit van de Nederlandse bodem gaat al jaren achteruit. Dat komt onder andere doordat in de landbouw te intensief wordt geteeld en de bodem te weinig rust krijgen. En ook doordat er te veel bestrijdingsmiddelen en (kunst)mest wordt gebruikt. 

Daardoor zit er steeds minder voedingsstoffen in de bodem. En dus ook in onze groente en ons fruit. We moeten steeds meer eten om dezelfde hoeveelheid vitamines en mineralen binnen te krijgen. 

Investeren in de lange termijn
Door biologisch te werken, investeren boeren in een vruchtbare bodem. Op de korte termijn zorgt dit soms voor een wat lagere opbrengst, meer arbeid of hogere kosten. Maar op de lange termijn zorgt het voor bodems die ons voedsel kunnen blijven geven. 

Bovendien heeft zo’n gezonde bodem als extra voordeel dat hij beter bestand is tegen heftige weersomstandigheden. En dus tegen de klimaatverandering waarmee we steeds meer te maken krijgen. 

Natuurlijke mest en compost
Veel boeren gebruiken kunstmest om snel veel voedsel te produceren. Met het oog op de groeiende wereldbevolking, klinkt dat aantrekkelijk. Maar op de lange termijn heeft alleen kunstmest grote nadelen voor de vruchtbaarheid van de bodem. 

Daarom voeden biologische boeren hun bodem met dierlijke mest en compost. Dit zorgt voor meer organische stof in de bodem, zoals de resten van het voer dat de dieren aten en verteerde plantenresten. In zo’n bodem leven bodembeestjes graag, die de mest kunnen omzetten tot plantenvoedsel. Het  levert dus een grotere biodiversiteit op en vruchtbare  grond. En nog een ander voordeel: met een rijk bodemleven, houdt de bodem beter water vast.

Afwisseling op het land
Iets anders wat de bodems op biologische boerderijen gezond houdt, is de verplichte afwisseling op het land. Een biologische boer mag niet jaar in jaar uit hetzelfde gewas telen op hetzelfde stuk land. Hoe langer dat namelijk doorgaat, hoe ongezonder de bodem wordt. 

Een biologische boer doet aan ‘gewasrotatie’. Het ene jaar teelt hij op een bepaald stuk grond bijvoorbeeld aardappels. Dat is een gewas waarvoor de bodem hard moet werken en omgewoeld wordt. Het jaar daarop staat daar bijvoorbeeld klaver. Dat brengt de bodem weer tot rust. 

Deze afwisseling is goed voor het bodemleven. Zo blijkt uit onderzoek dat op biologische boerderijen 78 procent meer regenwormen voorkomen. Ook helpt het tegen bodemziektes en plagen.

Natuurlijke plaagbeheersing
Bij een recent onderzoek werden in maar liefst 83 procent van de onderzochte bodem door heel Europa resten van chemische bestrijdingsmiddelen gevonden. Chemische bestrijdingsmiddelen zijn verboden in de biologische landbouw. Hierdoor komen ze ook niet terecht in de natuur en ons voedselsysteem. En dat is beter voor mens en milieu.

Biologische boeren nemen maatregelen om te voorkomen dat een plant ziek wordt of erg aangegeten wordt door rupsen of andere dieren. Als er toch een ziekte of plaag is op het veld of in de boomgaard, gebruiken bioboeren natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Dat wil zeggen: middelen die gewonnen zijn uit de natuur en na gebruik makkelijker worden afgebroken. Tegen onkruid is op biologische bedrijven geen enkel middel toegestaan. Dat verwijderen boeren door te eggen, schoffelen of wieden.

Op de site van het CBS vind je meer informatie over het gebruik van chemische middelen in de Nederlandse landbouw. Hier kun je zien bij welke gewassen je de grootste impact maakt, als je kiest voor de biologische variant.

Beter bestand tegen klimaatverandering
Zoals hierboven al gezegd, zorgt biologische landbouw ervoor dat onze bodems beter kunnen omgaan met klimaatverandering. Ten eerste houdt de bodem beter water vast. Dat komt doordat alle activiteit in de bodem – de diertjes, maar ook de wortels  – de bodem luchtig maken. Het is een soort van spons. Daardoor kunnen  de bodems ook beter tegen droogte

Ten tweede kan de bodems beter tegen droogte. Dat komt doordat de vele micro-organismen in de bodem zorgen voor voldoende voedingsstoffen als het lang droog blijft.